Leren aandachtig aanwezig te zijn in het hier en nu, zonder meteen te oordelen of weg te willen
Mindfulness is een vorm van aandachtstraining waarbij u leert om met een open, vriendelijke houding aanwezig te zijn bij wat zich op dit moment aandient: uw ademhaling, lichaam, gedachten en gevoelens. Niet om die te veranderen of weg te duwen, maar om ze op te merken zonder er meteen in mee te gaan. Mindfulness komt voort uit eeuwenoude meditatietradities, maar is intussen omgevormd tot een toegankelijke, wetenschappelijk onderzochte methode die los staat van religie of levensbeschouwing.
De bekendste programma's zijn MBSR (mindfulness-based stress reduction) en MBCT (mindfulness-based cognitieve therapie). Beide lopen meestal over acht weken, in groep of individueel, met wekelijkse sessies en dagelijkse oefening thuis. U traint met ademhalingsoefeningen, een bodyscan en aandachtig bewegen. Gaandeweg merkt u sneller op wanneer u in een maalstroom van gedachten belandt, en leert u daar bewust uit te stappen in plaats van automatisch te reageren. Zo ontstaat er een kleine ruimte tussen prikkel en reactie, en net in die ruimte ligt uw keuzevrijheid.
Mindfulness is vooral waardevol bij langdurige stress en spanning, en bij veel piekeren of malen. MBCT is specifiek ontwikkeld om terugval bij depressie te helpen voorkomen bij mensen die meerdere sombere periodes doormaakten. Ook bij slaapproblemen, prikkelbaarheid en chronische pijn kan aandachtstraining verlichting geven. Het helpt u een gezondere verhouding op te bouwen met lastige ervaringen.
U volgt doorgaans een achtweeks traject met een getrainde begeleider. Elke week komt een ander thema aan bod en krijgt u oefeningen mee voor thuis, vaak ondersteund door geluidsopnames. Reken op zo'n twintig tot dertig minuten oefening per dag; dat klinkt veel, maar het is net die regelmaat die het verschil maakt. De thuisoefening is essentieel: mindfulness is een vaardigheid die u opbouwt door herhaling, niet door theorie. Veel deelnemers merken na enkele weken dat ze rustiger reageren, beter slapen en minder snel meegesleurd worden door hun gedachten.
Mindfulness is een waardevolle aanvulling, maar geen vervanging van psychotherapie. Bij een acute depressie, ernstige angst of een psychische crisis is eerst gerichte behandeling nodig; aandachtstraining kan dan later een plek krijgen. De aanpak sluit nauw aan bij ACT, waarin mindfulness-elementen verweven zitten. Bespreek bij twijfel met uw huisarts of psycholoog of mindfulness op dit moment passend is voor u.
Mindfulnesstrainingen worden onder meer gegeven door klinisch psychologen, een erkend beroep met een beschermde titel en visum van de FOD Volksgezondheid. Let bij de keuze op een gedegen opleiding van de begeleider. Sommige ziekenfondsen voorzien via de aanvullende verzekering een tegemoetkoming voor mindfulnesscursussen. Bij een psycholoog kan mindfulness deel uitmaken van een ruimer traject, eventueel via eerstelijns psychologische zorg aan ongeveer 11 euro per sessie.
Op zoek naar begeleiding? Vind een psycholoog bij u in de buurt →